Netwerkvorming in de oncologische zorg

We streven naar meer multidisciplinaire netwerken rondom het thema Kanker & Leven in de eerste lijn, in samenwerking met de informele zorg (nuldelijn). Dit zijn de zg. oncologiezorgnetwerken. Zo kunnen we voor het toenemend aantal mensen met of na kanker de zorg (blijven) bieden met de beste kwaliteit, doelmatigheid en doeltreffendheid.

Daarmee sluiten we aan op het Integraal Zorgakkoord (IZA) waarin ‘de juiste zorg op de juiste plek’ wordt nagestreefd. Hiervoor wordt veel samengewerkt in oncologienetwerken, waarin afspraken worden gemaakt over de inhoudelijke organisatie van de zorg, de monitoring ervan en kwaliteitsverbetering. Binnen de IZA is afgesproken dat de spreiding van zorg versneld moet worden en dat netwerkzorg versterkt moet worden. Er zijn nu zeven regionale oncologienetwerken, waarbinnen de oncologische zorg georganiseerd wordt.

Een volgende stap is samenwerking van de tweede en derde lijn met de eerste-, maar ook de nuldelijn.

Het doel hierbij is om mensen die leven met en na kanker de juiste zorg voor (de gevolgen van) kanker te kunnen bieden, op de juiste plek en waar mogelijk dichtbij huis. De verwachting is namelijk dat met het verder concentreren van complexe zorg in ieder regionaal oncologienetwerk en het beslag dat dat zal hebben op de capaciteit en bemensing in de middelgrote en grote ziekenhuizen, (een deel van) de zorg voor de gevolgen van kanker dichter bij huis kan worden uitgevoerd. Hierop anticiperend zal deze zorg voor gevolgen van kanker passend en op maat moeten worden georganiseerd en geleverd. Hierin spelen de regionale oncologienetwerken, maar ook de oncologiezorgnetwerken een cruciale rol.

De Taskforce heeft de afgelopen jaren met het Nationaal Actieplan Kanker & Leven al de eerste stappen gezet in de het bereiken van het doel: De juiste zorg voor (de gevolgen van) kanker, op de juiste plek en waar mogelijk dichtbij huis voor mensen die leven met en na kanker, door samenwerking van de tweede lijn en derdelijn (ON), met de eerste, maar ook de nuldelijn (OZN).

Voor het vervolg werkt de Taksforce nauw samen met partners aan bijvoorbeeld:

• de organisatie van lijnloze zorg, door het stimuleren van verdere verbinding van oncologienetwerken, oncologiezorgnetwerken en netwerken palliatieve zorg;
• borging van de oncologiezorgnetwerken en het Vast Aanspreekpunt Oncologie;
• doorontwikkeling van de oncologiezorgnetwerken (bv. gericht op verbinding met professionals gericht op arbeid);
• kwaliteitsborging en toetsing, waar mogelijk en passend meer ondersteund met data, als onderdeel van evaluatie en monitoring;
• deskundigheidsbevordering en kennisdeling van zorgprofessionals in oncologiezorgnetwerken samen met LOPPSOZ en POCON als onderdeel van een lerend zorgsysteem.

Waar mogelijk wordt samengewerkt binnen het Nederlands Kanker Collectief.

Op dit moment leven er meer dan 1 miljoen mensen in Nederland die ergens in de voorgaande twintig jaar de diagnose kanker kregen. Steeds meer mensen leven met de gevolgen van kanker. Om voor het toenemende aantal mensen met of na kanker de zorg te kunnen (blijven) bieden, is het noodzakelijk de zorg zo te organiseren dat deze beschikbaar en toegankelijk blijft.

De werkgroep Netwerkvorming van de Taskforce Cancer Survivorship Care streeft naar lijnloze oncologische zorg door verbinding van de verschillende oncologische netwerken. De werkgroep zet zich in op het versterken en verbeteren van netwerkvorming tussen oncologienetwerken, oncologiezorgnetwerken en netwerken palliatieve zorg. Daarnaast richt de werkgroep zich ook op de borging en doorontwikkeling van oncologiezorgnetwerken en het vaste aanspreekpunt buiten de muren van het ziekenhuis. Het thema arbeid, informele zorg en sociaal domein worden ook meegenomen bij de doorontwikkeling van de oncologiezorgnetwerken.

De werkgroep Netwerkvorming focust zich op activiteiten rondom vier thema’s.

1. Organisatie van lijnzorg: verbinding oncologienetwerken, oncologiezorgnetwerken en netwerken palliatieve zorg
   • Implementatie van organisatie van lijnzorg:
     • We zijn betrokken bij de activiteiten van het AYA Zorgnetwerk die actief is in de implementatie en verbetering van AYA-zorg in Nederland.
     • We leveren een bijdrage aan het richtlijnencluster Zorg voor gevolgen van kanker van de Federatie Medisch Specialisten.
   • We zijn uitvoerder van of betrokken bij verschillende onderzoeksprojecten rondom organisatie van lijnzorg.
   • Afstemming met oncologienetwerken NL en PZNL
2. Borging oncologiezorgnetwerken en Vast Aanspreekpunt buiten de muren van het ziekenhuis:
   • We maken verbinding met ontwikkelingen rondom de regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden (RESV) Handreiking contractering RESV
   • We werken samen met de Regionale Ondersteuningsstructuren (ROS’en) een plan uit voor borging van oncologiezorgnetwerken in de toekomst, in aansluiting op de visie Eerstelijnszorg 2030
   • We zijn betrokken bij het Vast Aanspreekpunt Oncologie buiten de muren van het ziekenhuis en de borging hiervan
3. Doorontwikkeling oncologiezorgnetwerken
   • Disciplines op het gebied van arbeid, zoals de bedrijfsarts consulent in de oncologie, Klinische arbeidsgeneeskundige, maar ook ergotherapeuten en re-integratie bureaus, verbinden aan oncologiezorgnetwerken.
   • We werken samen met het project vanuit het Nederlands Kanker Collectief (gericht op het verbinden van informele zorg en sociaal domein) aan de oncologiezorgnetwerken.
4. Kwaliteitsborging en evaluatie oncologiezorgnetwerken
   • In samenwerking met het Landelijk Overleg Paramedische en Psychosociale Zorg (LOPPSOZ) werken we aan plannen rondom deskundigheidsbevordering voor de oncologiezorgnetwerken en ondersteuning van de coördinatoren
   • In samenwerking met het LOPPSOZ voeren we een verkenning uit rondom het evalueren en monitoren van oncologiezorgnetwerken

De leden van de werkgroep zijn als professionals in de praktijk bezig met het thema ‘Netwerkvorming’ gericht op bovenstaande doelstellingen. Samen onderzoeken we verschillende initiatieven om stappen te maken om de doelstellingen te behalen en projecten aan elkaar te verbinden. Deze initiatieven worden vaak door verschillende leden van de werkgroep, al dan niet binnen de organisaties waar ze werken, verder ontwikkeld.

Voorzitter: dr. Kristel van Asselt, huisarts, universitair hoofddocent UMC Utrecht en medisch directeur RegiozorgNU
Secretaris: Wendy Jacobs, MSc, adviseur IKNL

Leden:

• Annemijn Aarts, gynaecoloog-oncoloog, Amsterdam UMC
• Kristel van Asselt, huisarts, universitair hoofddocent UMC Utrecht en medisch directeur RegiozorgNU
• Daan Brandenbarg, universitair docent en klinisch epidemioloog, UMCG
• Saskia Claassen, MSc, verpleegkundig specialist, voorzitter V&VN Oncologie
• Desiree Dona, bedrijfsarts, Radboudumc, NVKA
• Nicole Ezendam, senior onderzoeker IKNL
• Edith de la Fuente, senior adviseur Raedelijn
• Herma ten Have, MSc, diëtist oncologie Careyn, voorzitter LOPPSOZ, voorzitter LWDO
• Ragna van Hummel, directeur Re-turn | Werk & Kanker
• ir. Joke Korevaar, lector Oncologische Zorg, de Haagse Hogeschool
• Cobi Oostveen, zelfstandig bedrijfsarts/consulent oncologie, NVKA
• Natascha Plate, oncologie-, oedeem- en arbeidsfysiotherapeut, NVFL, bestuurslid Cooperatie Paramedie Gelderse Vallei, praktijkeigenaar Fysiq Vision
• Caroline M. Speksnijder, bewegingswetenschapper, epidemioloog, fysiotherapeut, UMCU drs. Michaela van der Veldt, medisch maatschappelijk werker en systeemtherapeut, Erasmus MC, projectleider, AYA zorgnetwerk
• Sietske van der Veldt-Wiersma, adviseur oncologische netwerkzorg Onco Connect, voorzitter V&VN Netwerk Eerstelijn Oncologieverpleegkundigen (NEOV)
• Miranda Velthuis, senior adviseur kanker & leven, IKNL
• Karlijn de Vries, MSc, adviseur Proscoop